गुरुवार, फेब्रुवारी ०५, २०२६

CTET PAPER 1 परीक्षेसाठी बाल मानसशास्त्र व अध्यापन शास्त्र संभाव्य प्रश्न

CTET Paper 1

विषय: बालमानसशास्त्र व अध्यापन शास्त्र 

प्रश्नपत्रिका स्वरूप: बहुपर्यायी प्रश्न (MCQ) 

एकूण प्रश्न: 30 CTET Solved Papers

प्रश्न व उत्तरे


1. बालकाच्या शिकण्याची प्रक्रिया कोणत्या घटकावर सर्वाधिक अवलंबून असते?  

   - (A) शिक्षक  

   - (B) वातावरण ✅  

   - (C) पाठ्यपुस्तक  

   - (D) पालक  


2. "बालक हे केंद्रबिंदू आहे" ही संकल्पना कोणत्या शिक्षणतत्त्वज्ञाने मांडली?  

   - (A) पियाजे  

   - (B) जॉन ड्यूई ✅  

   - (C) स्किनर  

   - (D) ब्रुनर  


3. पियाजेच्या संज्ञानात्मक विकासाच्या सिद्धांतानुसार "Concrete Operational Stage" कोणत्या वयात येते?  

   - (A) 2–7 वर्षे  

   - (B) 7–11 वर्षे ✅  

   - (C) 11–15 वर्षे  

   - (D) 15 वर्षांनंतर  


4. "Reward and Punishment" ही पद्धत कोणत्या मानसशास्त्रज्ञाशी संबंधित आहे?  

   - (A) स्किनर ✅  

   - (B) पियाजे  

   - (C) वायगोत्स्की  

   - (D) कोहल्बर्ग  


5. "Zone of Proximal Development (ZPD)" ही संकल्पना कोणी मांडली?  

   - (A) पियाजे  

   - (B) वायगोत्स्की ✅  

   - (C) ब्रुनर  

   - (D) स्किनर  


6. बालकाच्या भाषाविकासासाठी सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता?  

   - (A) आनुवंशिकता  

   - (B) वातावरण ✅  

   - (C) शाळा  

   - (D) खेळ  


7. "Learning by Doing" ही संकल्पना कोणत्या शिक्षणतत्त्वज्ञाने मांडली?  

   - (A) जॉन ड्यूई ✅  

   - (B) पियाजे  

   - (C) स्किनर  

   - (D) ब्रुनर  


8. बालकाच्या भावनिक विकासासाठी सर्वात महत्त्वाचे साधन कोणते?  

   - (A) खेळ ✅  

   - (B) अभ्यास  

   - (C) परीक्षा  

   - (D) बक्षीस  


9. "Moral Development" या विषयावर संशोधन कोणी केले?  

   - (A) कोहल्बर्ग ✅  

   - (B) पियाजे  

   - (C) स्किनर  

   - (D) ब्रुनर  


10. "Constructivism" या शिक्षणतत्त्वाशी कोणता मानसशास्त्रज्ञ संबंधित आहे?  

   - (A) पियाजे ✅  

   - (B) स्किनर  

   - (C) वायगोत्स्की  

   - (D) थॉर्नडाइक  


---


उर्वरित प्रश्न (11–30) उत्तरांसहित


11. "Trial and Error" पद्धत कोणी मांडली? → थॉर्नडाइक ✅  

12. बालकाच्या शिकण्यामध्ये "Motivation" ची भूमिका काय आहे? → शिकण्यास प्रोत्साहन देते ✅  

13. "Scaffolding" ही संकल्पना कोणाशी संबंधित आहे? → वायगोत्स्की ✅  

14. "Operant Conditioning" सिद्धांत कोणी मांडला? → स्किनर ✅  

15. बालकाच्या सामाजिक विकासासाठी सर्वात महत्त्वाचे साधन कोणते? → गटक्रियाकलाप/खेळ ✅  

16. "Play-way Method" कोणत्या शिक्षणतत्त्वाशी संबंधित आहे? → बालकेंद्रित शिक्षण ✅  

17. "Intelligence Quotient (IQ)" मोजण्यासाठी कोणता सूत्र वापरला जातो? → (Mental Age ÷ Chronological Age) × 100 ✅  

18. "Child-centered Education" ही संकल्पना कोणत्या शिक्षणतत्त्वज्ञाने मांडली? → जॉन ड्यूई ✅  

19. "Intrinsic Motivation" म्हणजे काय? → आतून येणारी प्रेरणा ✅  

20. "Extrinsic Motivation" म्हणजे काय? → बाह्य घटकांमुळे मिळणारी प्रेरणा ✅  

21. "Bloom’s Taxonomy" मध्ये किती स्तर आहेत? → 6 स्तर ✅  

22. "Learning Styles" मध्ये कोणते प्रकार येतात? → Visual, Auditory, Kinesthetic ✅  

23. "Inclusive Education" म्हणजे काय? → सर्व विद्यार्थ्यांना समान संधी देणारे शिक्षण ✅  

24. "Formative Assessment" कशासाठी वापरली जाते? → शिकण्याची प्रगती तपासण्यासाठी ✅  

25. "Summative Assessment" कशासाठी वापरली जाते? → अंतिम निकाल/मूल्यमापनासाठी ✅  

26. "Metacognition" म्हणजे काय? → स्वतःच्या विचारप्रक्रियेची जाणीव ✅  

27. "Self-learning" साठी कोणते साधन उपयुक्त आहे? → ई-लर्निंग/पुस्तके ✅  

28. "Collaborative Learning" म्हणजे काय? → गटाने शिकणे ✅  

29. "Experiential Learning" कोणत्या तत्त्वज्ञाशी संबंधित आहे? → डेव्हिड कोलब ✅  

30. बालकाच्या शिकण्यामध्ये "Feedback" ची भूमिका काय आहे? → शिकण्याची सुधारणा व दिशा देणे ✅  


-

कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा

Featured Post

मराठी बाणा व जिल्हा परिषद शाळा

                   आज आपण   एकविसाव्या शतकात  इंग्रजी  भाषेचे  प्रचंड प्रमाणात  अनुसरण  करीत आहोत. हे आपल्या  मराठी  भाषाभिमानी  माणसाला  अ...