मंगळवार, फेब्रुवारी २३, २०२१

मराठी भाषा गौरव दिन

कविवर्य कुसुमाग्रज यांच्या जन्मदिनी म्हणजेच 27 फेब्रुवारीला दरवर्षी 2013 सालापासून मराठी भाषा गौरव दिन महाराष्ट्रभर आणि जिथे जिथे मराठी भाषा बोलणारे लोक आहेत तिथे तिथे साजरा केला जातो.

मराठी भाषा एक साहित्याची समृद्ध परंपरा असलेली अभिजात भाषा म्हणून ओळखली जाते. मराठी भाषेचा इतिहास अडीच हजार वर्षांचा आहे या अडीच हजार वर्षांमध्ये मराठी भाषेमध्ये अनेक स्थित्यंतरे झाली. गाथासप्तशती कवी मुकुंदराज यांचा काव्यसिंधू संत ज्ञानेश्वरांची भावार्थदीपिका अर्थातच महाराष्ट्राचा भाषिक ठेवा ज्ञानेश्वरी पासून आजच्या सर्वसामान्य मराठी भाषिका पर्यंत अभिमानाने मिरवत आहे.

 कुसुमाग्रजांचा जन्म नाशिक येथे 27 फेब्रुवारी 1912 रोजी झाला. कुसुमाग्रज हे जन्मजात प्रतिभावंत कवी होते याची साक्ष म्हणून काय जवळजवळ सोळा काव्यसंग्रह भरतील इतका काव्य  त्यांनी लिहिले आहे. विशाखा जीवनलहरी समिधा छंदोमयी अशाप्रकारे त्यांनी खूप सुंदर काव्यसंग्रह मराठी भाषेला दिले अतिशय सुंदर आणि भारदस्त विषय घेऊन त्यांनी मराठी भाषेत नाटके लिहिली नटसम्राट वीज म्हणाली धरतीला दुसरा पेशवा ही नाटके फारच प्रसिद्ध आहे.

अशा या कुसुमाग्रजांना त्यांच्या मेघदूत या कालिदास कृत संस्कृत  नाटकाच्या मराठी अनुवादाला साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त झाला 1988 यावर्षी साहित्य अकादमीने पुरस्कार देऊन कुसुमाग्रजांना गौरविले.

कवी कुसुमाग्रज यांची जयंती मराठी भाषे ची सेवा करून साजरी केली पाहिजे असे मला वाटते जरी इंग्रजी भाषा हाच प्राबल्य वाढवीत असली तरी ती आपली मातृभाषा नाही ती परकी भाषा आहे फक्त कामा पुरती ठेवली पाहिजे आणि तिच्याकडून पाहिजे ते काम करून घेतले पाहिजे बस बाकी काही नाही. बाकी फक्त .....

जय मराठी 

जय महाराष्ट्र



मंगळवार, फेब्रुवारी १६, २०२१

राष्ट्रीय पक्षी:- मोर

 राष्ट्रीय पक्षी:- मोर


मोर हा भारताचा "राष्ट्रीय पक्षी'' आहे.

' नाच रे मोरा आंब्याच्या वनात 

राष्नाच रे मोरा नाच '

हे गाणे सर्वांनाच आवडते. त्याच प्रमाणे मोर 

सुद्धा सर्वांना आवडतो. मोराचा रुबाबच वेगळा असतो. त्याचे सौंदर्य अतिशय बोलके असते. 

मोर भारतात कमी-अधिक प्रमाणात सर्वत्र 

आढळतात. मोराच्या दोन जाती आढळतात. 


जंगली अर्ध जंगली मोर आणि जंगली मोर. 

गावापासून लांब जंगलात डोंगराच्या जवळ 

वसाहती करून राहतात. तर अर्ध जंगली 

मोर माणसांच्या वसाहतीजवळ आढळतात. 

मोर नराला रंगीबेरंगी पिसारा असतो. 


मोराचा रंग मोहक निळा असतो. मोरासारखे 

सौंदर्य मोराच्या मादीला नसते. मादीला लांडोर म्हणतात. मोर आकाशात पावसाळी ढग आले 

की आनंदाने नाचतो.मोर नाचायला लागला; 

की लांडोर पण नाचते. 


           मोराचा सुंदर पिसारा पूर्ण उभारून

 केलेला नाच पाहण्यासारखा असतो. रात्रीच्या 

वेळी मोर उंच झाडावर एकत्र वस्ती करतात. 

मोर हा सर्व पक्षी आहे. दाणे, पिकांचे

 कोवळे कोंब, कळ्या, धान्य, बिया, गांडूळ ,

सरडे, विंचू व  साप हे त्याचे अन्न असते. 


त्याचप्रमाणे टोमॅटो केळी मिरची यासारखे 

अन्नावर ताव मारून मोर शेतीचे नुकसानही

 करतात. लांडोर एकावेळी 5 - 6 अंडी घालते. 

अंड्यांचा रंग फिकट पिवळा असतो.

व आकार गोल असतो. अंडी उबवायला

 एक महिना लागतो. मोराच्या ओरडण्याला 

केकावणे म्हणतात.  विशिष्ट पद्धतीने आवाज 

काढून तो थव्यातील इतर मोरांना धोक्याची 

सूचना देतो. 

                    मोरपिसाचे पंख करतात. 

लहान मुले आपल्या पुस्तकात आवडीने 

मोरपीस ठेवतात.

बुधवार, फेब्रुवारी १०, २०२१

मराठी शब्द - परिचालक

          अलीकडे मराठी भाषेत अधिक नवीन शब्द दाखल होत आहेत. धिम्या  पावलाने का होईना मराठी भाषा समृद्ध होत आहे. असे वाटते.  आपण मराठी भाषा मागे पडत चालली आहे अशी ओरड करतो. मात्र मराठी भाषिकांसाठी काही चांगल्या बातम्याही आहेत.

नुकताच मी दैनिक सकाळ पेपर मध्ये एक नवीन शब्द वाचला; तो म्हणजे "परिचालक". 

 आता तुम्ही म्हणाल परिचालक म्हणजे काय? आपले म्हणणे बरोबर आहे प्रश्नही बरोबर आहे. कारण मराठी भाषा किती समृद्ध आहे याची जाणीव फक्त मराठी पुस्तके वाचणारे वाचक जाणून आहेत.असो.

      परिचालक या शब्दाचा अर्थ  इंग्रजी भाषेत ऑपरेटर असा होतो.

          25 जानेवारी रोजी घोडेगाव येथे संगणक परीचालकांनी एक  निषेध मोर्चा काढला होता. निमित्त होते संगणक परिचालक यांना कर्मचारी म्हणून दर्जा मिळावा आणि किमान वेतन मिळावे ही .

    महाराष्ट्र मध्ये सर्वच पंचायत समिती जिल्हा परिषद या स्तरावर हे आंदोलन झाले . आज आपण एकविसाव्या शतकाच्या एकविसाव्या वर्षात असताना , संगणकाचे युग प्रचंड मोठी व्याप्ती असलेले तंत्रज्ञान घेऊन आले आहे. मात्र हे संगणक हाताळणारे परिचालक अजूनही कर्मचारी म्हणून घेण्यास पात्र ठरू नयेत; हे विशेष वाटते . 

         आपण नेहमी भारत एक  महासत्ता  होणार आहे अशी चर्चा करतो, मात्र काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना त्यातल्यात्यात संगणक परिचालक यांना कर्मचार्‍याचा दर्जा आणि किमान वेतनासाठी आंदोलन करावे लागते हे दुर्दैव आहे .

Featured Post

मराठी बाणा व जिल्हा परिषद शाळा

                   आज आपण   एकविसाव्या शतकात  इंग्रजी  भाषेचे  प्रचंड प्रमाणात  अनुसरण  करीत आहोत. हे आपल्या  मराठी  भाषाभिमानी  माणसाला  अ...